
I percorsi della Basilicata
date
100-1 a.C.
author
title
DYONYSIUS HALICARNASSEUS
bibliography
- 1) Ad editionem Dionysius Halicarnassensis. Tome 1: Introduction générale et Livre I / Denys D'Halicarnasse ; texte établi et traduit par Valérie Fromentin. - Paris : Les Belles Lettres, 1998
- 2) Dionysius Halicarnassensis. Tome 1: Introduction générale et Livre I / Denys D'Halicarnasse ; texte établi et traduit par Valérie Fromentin. - Paris : Les Belles Lettres, 1998
- 3) Dionysius Halicarnassensis. Tome 1: Introduction générale et Livre I / Denys D'Halicarnasse ; texte établi et traduit par Valérie Fromentin. - Paris : Les Belles Lettres, 1998
- 4) Dionysius Halicarnassensis. Tome 1: Introduction générale et Livre I / Denys D'Halicarnasse ; texte établi et traduit par Valérie Fromentin. - Paris : Les Belles Lettres, 1998
- 5) Dionysius Halicarnassensis. Tome 1: Introduction générale et Livre I / Denys D'Halicarnasse ; texte établi et traduit par Valérie Fromentin. - Paris : Les Belles Lettres, 1998
- 6) Dionysius Halicarnassensis. Tome 1: Introduction générale et Livre I / Denys D'Halicarnasse ; texte établi et traduit par Valérie Fromentin. - Paris : Les Belles Lettres, 1998
- 7) Dionysius Halicarnassensis. Tome 1: Introduction générale et Livre I / Denys D'Halicarnasse ; texte établi et traduit par Valérie Fromentin. - Paris : Les Belles Lettres, 1998
- 8) Dionysius Halicarnassensis. Tome 1: Introduction générale et Livre I / Denys D'Halicarnasse ; texte établi et traduit par Valérie Fromentin. - Paris : Les Belles Lettres, 1998
- 9) Dionysius Halicarnassensis. Tome 1: Introduction générale et Livre I / Denys D'Halicarnasse ; texte établi et traduit par Valérie Fromentin. - Paris : Les Belles Lettres, 1998
- 10) Dionysius Halicarnassensis. Tome 1: Introduction générale et Livre I / Denys D'Halicarnasse ; texte établi et traduit par Valérie Fromentin. - Paris : Les Belles Lettres, 1998
- 11) Dionysius Halicarnassensis. Tome 1: Introduction générale et Livre I / Denys D'Halicarnasse ; texte établi et traduit par Valérie Fromentin. - Paris : Les Belles Lettres, 1998
- 12) Dionysius Halicarnassensis. Tome 1: Introduction générale et Livre I / Denys D'Halicarnasse ; texte établi et traduit par Valérie Fromentin. - Paris : Les Belles Lettres, 1998
- 13) Ad editionem The Roman Antiquities of Dionysius of Halicarnassus in seven volumes with an english translation by Earnest Cary ; on the basis of the version of Edward Spelman. - London : Heinemann ; Cambridge, Mass : Harvard University press, VII, 1950
- 14) Ad editionem The Roman Antiquities of Dionysius of Halicarnassus in seven volumes with an english translation by Earnest Cary ; on the basis of the version of Edward Spelman. - London : Heinemann ; Cambridge, Mass : Harvard University press, VII, 1950
- 15) Ad editionem The Roman Antiquities of Dionysius of Halicarnassus in seven volumes with an english translation by Earnest Cary ; on the basis of the version of Edward Spelman. - London : Heinemann ; Cambridge, Mass : Harvard University press, VII, 1950
- 16) Ad editionem The Roman Antiquities of Dionysius of Halicarnassus in seven volumes with an english translation by Earnest Cary ; on the basis of the version of Edward Spelman. - London : Heinemann ; Cambridge, Mass : Harvard University press, VII, 1950
- 17) Ad editionem The Roman Antiquities of Dionysius of Halicarnassus in seven volumes with an english translation by Earnest Cary ; on the basis of the version of Edward Spelman. - London : Heinemann ; Cambridge, Mass : Harvard University press, VII, 1950
- 1) M. LOMBARDO, Achei, Enotri, Italìa, in E. Greco (ed.), Gli Achei e l’identità etnica degli Achei in Occidente, Atti del Convegno Internazionale di Studi Paestum, 23-25 febbraio 2001, Paestum – Atene 2002, 257-270
- 1) A. MELE, Il mondo enotrio tra VI e V sec. a.C., in M. Bugno – C. Masseria (eds.), Il mondo enotrio tra VI e V sec. a.C., Atti dei Seminari napoletani (1996-1998), Napoli 2001, 253-301
- 1) E. GRECO, Sul popolamento antico nella bassa valle del Laos, in: G. F. La Torre – A. Colicelli (eds.), Nella terra degli Enotri, Atti del Convegno di Studi, Tortora, 18-19 aprile 1998, Paestum 2000, 87-89
- 1) D. ASHERI, Ferecide ateniese e le origini arcadiche degli Enotri, in L. Breglia Pulci Doria (ed.), L’incidenza dell’antico. Studi in memoria di Ettore Lepore, II, Napoli 1996, 151-163
- 1) S. BIANCO et ALII (eds.), Greci, Enotri e Lucani nella Basilicata meridionale, Napoli 1996
- 1) M. NAFISSI, Le genti indigene. Enotri, Coni, Siculi e Morgeti, Ausoni, Iapigi, Sanniti, in G. Pugliese Carratelli (ed.), Magna Grecia. Il Mediterraneo, le metropoleis e la fondazione delle colonie, Milano 1985, 189-208
- 6) P. G. GUZZO, Le città di Magna Grecia e di Sicilia dal VI al I secolo a.C., II. La Sicilia, Roma 2020
- 6) A. COHEN-SKALLI, La colonisation grecque de la Sicile dans les fragments de Diodore, in: C.Ampolo (ed.), Sicilia occidentale. Studi, rassegne, ricerche, Pisa 2012, 325-331
- 6) M. CONGIU – C. MICCICHÈ – S. MODEO (eds.), Dal mito alla storia. La Sicilia nell’archaiologhia di Tucidide, Caltanissetta 2012
- 6) G. F. LA TORRE, Sicilia e Magna Grecia. Archeologia della colonizzazione greca d’Occidente, Bari 2011
- 6) S. DE VIDO, Gli Elimi delle montagne. Considerazioni intorno ai centri indigeni della Sicilia occidentale, in: M. Congiu – C. Miccichè – S.Modeo (eds.), ΕΙΣ ΑΚΡΑ. Insediamenti d’altura in Sicilia dalla preistoria al III secolo a.C., Atti del Convegno, Caltanissetta, 10-11 maggio 2008, Caltanissetta 2009, 85-99
- 6) R. MARINO, Gli Elimi tra indigeni e Roma, Mediterraneo Antico 10.1-2, 2007, 421-
- 6) A. NASO, Civiltà preromane dell’Italia antica, in: M. Giangiulio (ed.), Storia d’Europa e del Mediterraneo. I. Il mondo antico. Sez. II. La Grecia. Vol. III. Grecia e Mediterraneo dall’VIII sec.a.C. all’età delle Guerre Persiane, Roma 2007, 265-303
teibody
1) I, 11, 1-4. Primi Greci in Italia, guidati dall'Arcadia da Enotrio, figlio di Licaone.
Οἱ δὲ λογιώτατοι τῶν ᾿Ρωμαϊκῶν συγγράφέων. ...Ἕλληνας αὐτοὺς εἶναι λέγουσι τῶν ἐν ᾿Αχαΐᾳ ποτὲ οἰκησάντων, πολλαῖς γενεαῖς πρότερον τοῦ πολέμου τοῦ Τρωικοῦ μεταναστάντας.... εἰ ἐστὶν ὁ τούτων λόγος ὑγιής, οὐκ ἂν ἑτέρου τινὸς εἴησαν ὄποικοι γένους ἢ τοῦ καλουμένου νῦν ’Aρκαδικοῦ. (2) Πρῶτοι γὰρ Ἑλλήνων οὗτοι περαιωϑέντες τὸν ᾿Ιόνιον κόλπον ᾧχκησαν ταλίαν, ἄγοντος αὐτοὺς Οἰνώτρου τοῦ Λυχάονος᾽ ἦν δὲ πέμπτος ἀπό τε Αἰζειοῦ καὶ Φορωνέως τῶν πρώτων ἐν Πελοποννήσῳ δυναστευσάντων. Φορωνέως μὲν γὰρ Νιόβη γίνεται· ταύτης δὲ υἱὸς χαὶ Διὸς, ὡς λέγεται, Πελασγός" Αἰζειοῦ δὲ υἱὸς Λυκάων· τούτου δὲ Δηιάνειρα ϑυγάτηρ᾽ ἐκ δὲ Δηιανείρας καὶ Πελασγοῦ Λυκάων ἕτερος" τούτου δὲ Οἴνωτρος, ἑπτακαίδεκα γενεαῖς πρότερον τῶν ἐπὶ Τροίαν στρατευσάντων. Ὃ μὲν δὴ χρόνος, ἐν ᾧ τὴν ἀποικίαν ἔστειλαν Ἕλληνες εἰς ᾿Ιταλίαν, οὗτος ἦν. (3) ᾿Απανέστη δὲ τῆς Ἐλλάδος Οἴνωτρος οὐκ ἀρκούμενος τῇ μοίρᾳ· δύο γὰρκαὶ εἴκοσι παίδων Λυκάονι γενομένων εἰς τοσούτους ἔδει, κλήρους νεμηϑῆναι τὴν ᾿Αρκάδων χώραν. Ταύτης μὲν δὴ τῆς αἰτίας ἕνεκα Πελοπόννησον Οἴνωτρος ἐκλιπὼν καὶ κατασκευασάμενος ναυτικὸν διαίρει τὸν ᾿Ιόνιον {πόντον} καὶ σὺν αὐτῷ Πευκέτιος τῶν ἀδελφῶν εἷς. Εἵποντο δὲ αὐτοῖς τοῦ τε οἰκείου λαοῦ συχνοί, πολυάνθρωπον γὰρ δὴ τὸ ἔϑνος τοῦτο λέγεται κατ΄ ἀρχας γενέσθαι, καὶ τῶν ἀλλων ᾿λλήνων ὅσοι χώραν εἶχον ἐλάττω τῆς ἱκανῆς. (4) Πευχέτιος μὲν οὖν, ἔνϑα τὸ πρῶτον ὡρμίσαντο τῆς ᾿Ιταλίας, ὑπὲρ ἄκρας Ἰαπυγίας ἐκβιβάσας τὸν λεὼν αὐτοῦ καϑιδρύεται, καὶ ἀπ᾽ αὐτοῦ οἱ περὶ ταῦτα τὰ χωρία οἰκοῦντες Πευκέτιοι ἐκλήϑησαν. Οἴνωτρος δὲ τὴν πλείω τοῦ στρατοῦ μοῖραν ἀγόμενος εἰς τὸν ἕτερον ἀφικνεῖται κόλπον τὸν ἀπὸ τῶν ἑσπερίων μερῶν παρὰ τὴν ᾿Ιταλίαν ἀναχεόμενον, ὃς τότε μὲν Αὐσόνιος ἐπὶ τῶν προσοικούντων Αὐσόνων ἐλέγετο, ἐπεὶ δὲ Τυρρηνοὶ ϑαλασσοχκράτορες ἐγένοντο, μετέλαβεν ἣν ἔχει νῦν προσηγορίαν.
1) Traduzione.
„Mais les plus savantes des historiens romains … affirment que (les Aborigènes) étaient des Grecs, de ceux qui habitaient jadis en
2) I, 12, 1. Eponimi degli Enotri.
Εὑρον δὲ χώραν πολλὴν μὲν εἰς νομάς, πολλὴν δὲ εἰς ἀρότοὺς εὔϑετον, ἔρημον δὲ τὴν πλείστην καὶ οὐδὲ τὴν οἰκουμένην πολυάνθρωπον, ἀνακαϑήρας τὸ βάρβαρον ἐκ μέρους τινὸς αὐτῆς ᾧκισε πόλεις μικρὰς καὶ συνεχεῖς ἐπὶ τοῖς ὄρεσιν, ὅσπερ ἦν τοῖς παλαιοῖς τρόπος οἰκήσεως συνήθης. Ἐκαλεῖτο δὲ τε χῶρα πᾶσα πολλὴ οὖσα ὅσην κατέσχεν Οἰνωτρία, καὶ οἱ ἄνθρωποι πάντες ὅσων ἦρξεν Οἴνωτροι, τρίτην μεταλαβόντες ὀνομασίαν ταύτην. ᾿Επὶ μὲν γὰρ Αἰζειοῦ βασιλεύοντος Αἰζειοὶ ἐλέγοντο, Λυκάονος δὲ παραλαβόντος τὴν ἀρχὴν ἀπ᾽ ἐκείνου αὖϑις Λυκάονες ὠνομάσϑησαν, Οἰνώτρου δὲ κομίσαντος αὐτοὺς εἰς ᾿Ιταλίαν Οἴνωτροι χρόνον τινὰ ἐκλήϑησαν.
2) Traduzione.
„ Ayant trouvé là de vastes étendues propres soit au pâturage soit au labourage et de surcroît en majeure partie inhabitées, ou faiblement peuplées quand elles l’étaient, après avoir débarrassé une partie de cette région des Barbares qui l’occupaient, il fit construire une série de petites villes en haut des montagnes, selon le mode de construction habituel aux Anciens. Fut alors appelé
3) I, 12, 2. Memoria dell'Emotria nel Triptolemos di Sofocle.
Μαρτυρεῖ δέ μου τῷ λόγῳ Σοφοκλῆς μὲν ὁ τραγῳδοποιὸς ἐν Τριπτολέμῳ δράματι· πεποίηται γὰρ αὐτῷ Δημήτηρ διδάσχουσα τὸν Τριπτόλεμον, ὅσην χώραν ἀναγκασϑήσεται σπείρων τοῖς δοθεῖσιν ὑπ᾽ αὐτῆς καρποῖς διεξελθεῖν: μνησϑεῖσα δὲ τῆς ἑῴου πρῶτον ᾿Ιταλίας, ἥ ἐστιν ἀπ’ ἄκρας ᾿Ιαπυγίας μέχρι πορϑμοῦ Σικελικοῦ, καὶ μετὰ τοῦτο τῆς ἀντικρὺ ἁψαμένη Σικελίας, ἐπὶ τὴν ἑσπέριον ᾿Ιταλίαν αὖϑις ἀναστρέφει καὶ τὰ μέγιστα τῶν οἰκούντων τὴν παράλιον ταύτην ἐθνῶν διεξέρχεται, τὴν ἄρχην ἀπὸ τῆς Οἰνώτρων οἰκήσεως ποιησαμένη. ᾿Απόχρη δὲ ταῦτα μόνα λεχϑέντα τῶν ἰαμβείων ἐν οἷς φησι: τὰ δ᾽ ἐξόπισϑε, χειρὸς εἰς τὰ δεξιά, Οἰνωτρία τε πᾶσα καὶ Τυρρηνωκὸς κόλπος Λιγυστωεῆ τε γῆ σε δέξεται.
3) Traduzione.
„ Mon propos est corroboré par le témoignage du poète tragique
4) I, 12, 3. Enotri primi colonizzatori dell'Italia.
Ἀντίοκος δὲ ὁ Συρακούσιος, συγγραφεὺς πάνυ ἀρχαῖος, ἐν ᾿Ιταλίας οἰκισμῷ τοὺς παλαιοτάτους οἰκήτορας διεξιὼν, ὡς ἕκαστοί τι μέρος αὐτῆς κατεῖχον, Οἰνώτρους λέγει πρώτους τῶν μνημονευομένων ἐν αὐτῇ κατοικῆσαι, εἰπὼν ὧδε: «᾿Αντίοχος Ξένοφάνεος τάδε συνέγραψε περὶ ᾿Ιταλίης ἐκ τῶν ἀρχαίων λόγων τὰ πιστότατα χαὶ σαφέστατα’ τὴν γῆν ταύτην, ἥτις νῦν ᾿Ιταλίη καλεῖται, τὸ παλαιὸν εἶχοι Οἴνωτεροι ». “Ererta διεξελθὼν ὃν τρόπον ἐπολιτεύοντο, καὶ ὡς βασιλεὺς ἐν αὐτοῖς ᾿Ιταλὸς ἀνὰ χρόνον ἐγένετο, ἀφ᾽ οὗ μετωνομάσϑησαν ᾿Ϊἱταλοὶ, τούτου δὲ τὴν ἀρχὴν Μόργης διεδέξατο, ἀφ᾽ οὗ Μόργητες ἐκλήϑησαν, καὶ ὡς Σικελὸς ἐπιξενωϑεὶς Μόργητι ἰδίαν πράττων ἀρχὴν διέστησε τὸ ἔϑνος, ἐπιφέρει ταυτί: «οὕτω δὲ Σικελοὶ καὶ Μόργητες ἐγένοντο καὶ ᾿Ιταλίητες ἐόντες Οἴνωτροι ».
4) Traduzione.
„ Par ailleurs,
5) I, 13. Genealogia di Enotrio e Peucetio.
Φέρε δὴ καὶ τὸ γένος ὅϑεν ἣν τὸ τῶν Οἰνώτρων ἀποδείξωμεν, ἕτερον ἄνδρα τῶν ἀρχαίων συγγραφέων παρασχόμενοι μάρτυρα; Φερεκύδην τὸν ᾿Αϑηναῖον, γενεαλόγων οὐδενὸς δεύτερον. Πεποίηται γὰρ αὐτῷ περὶ τῶν ἐν ᾿Αρκαδίᾳ βασιλευσάντων ὅδε ὁ λόγος «Πελασγοῦ καὶ Δηιανείρης γίνεται Λυκάων οὗτος γαμεῖ Kuaλήνην, Νηίδα νύμφην, ἀφ᾽ ἧς τὸ ὄρος ἡ Κυλλήνη καλεῖται ». Ἔπειτα τοὺς ἐκ τούτων γεννηϑέντας διεξιὼν καὶ τίνας ἕκαστοι τόπους ᾧχησαν, Οἰνώτρου καὶ Πευχετίου μιμνήσκεται λέγων ὧδε· «καὶ Οἴνωτρος, ἀφ᾽ οὗ Οἴνωτροι καλέονται οἱ ἐν ᾿Ιταλίῃ οἰκέοντες, καὶ Πευκέτιος, ἀφ᾽ οὗ [Πευκέτιοι καλέονται οἱ ἐν τῷ ᾿Τονίῳ κόλπῳ » (2) Τὰ μὲν οὖν ὑπὸ τῶν παλαιῶν εἰρημένα ποιητῶν τε χαὶ μυϑογράφων περί τε οἰκήσεως καὶ γένους τῶν Οἰνώτρων τοιαῦτά ἐστιν οἷς ἐγὼ πειθόμενος, εἰ τῷ ὄντι ᾿λληνωκὸν φῦλον ἣν τὸ τῶν ᾿Αβοριγίνων, ὡς Κάτωνι καὶ Σεμπρωνίῳ καὶ πολλοῖς ἄλλοις εἴρηται, τούτων ἔγγονον αὐτῶν τῶν Οἰνώτρων ὑποτίϑεμαι. Τὸ γὰρ δὴ Πελασγικὸν καὶ τὸ Κρητικὸν καὶ ὅσα ἄλλα ἐν ᾿Ϊταλίᾳ ᾧχησεν, ὑστέροις εὑρίσκω χρόνοις ἀφικόμενα. ἰ]αλαιότερον δὲ τούτου στόλον ἀπαναστάντα τῆς ᾿λλάδος εἰς τὰ προσεσπέρια τῆς Εὐρώπης οὐδένα δύναμαι καταμαθεῖν. (3) Τοὺς δὲ Οἰνώτρους τῆς τ᾽ ἄλλης ᾿Ιταλίας πολλὰ χωρία οἴομαι κατασχεῖν, τὰ μὲν ἔρημα, τὰ δὲ φαύλως οἰκούμενα καταλαβόντας, καὶ δὴ καὶ τῆς ᾿Ομβρικῶν γῆς ἐστιν ἣν ἀποτεμέσθαι, κληϑῆναι δὲ ᾿Αβοριγῖνας ἐπὶ τῆς ἐν τοῖς ὄρεσιν οἰκήσεως (Αρχκαδωκὸν γὰρ τὸ φιλοχωρεῖν 〈ἐν〉 ὄρεσιν), ὡς ὑπερακρίους τινὰς καὶ παραλίους ᾿Αϑήνησιν. (4) Εἰ δέ τινες πεφύκασι μὴ ταχεῖς εἶναι περὶ πραγμάτων παλαιῶν ἀβασανίστως τὰ λεγόμενα δέχεσθαι, μὴ ταχεῖς ἕστωσαν μηδὲ Λίγυας ἣ ᾿Ομβριυκοὺς ἣ ἄλλους τινὰς βαρβάρους αὐτοὺς νομίσαι, περιμείναντες δὲ καὶ τὰ λοιπὰ μαϑεῖν χκρινέτωσαν ἐξ ἁπάντων τὸ πιϑανώτατον.
5) Traduzione.
„ Permettez-moi de montrer de façon complète quelle était l’origine des
6) I, 22, 1-5. Testimonianze sull'emigrazione dei Siculi in Sicilia.
Οἱ δὲ Σικελοὶ (οὐ γὰρ ἔτι ἀντέχειν οἷοί τε ἦσαν ὑπό τε Πελασγῶν καὶ ᾿Αβοριγίνων πολεμούμενοι) τέκνα καὶ γυναῖκα καὶ τῶν χρημάτων ὅσα χρυσὸς ἢ ἄργυρος ἦν ἀνασκευασάμενοι μεϑίενται αὐτοῖς ἁπάσης τῆς γῆς. Τραπόμενοι δὲ διὰ τῆς ὀρεινῆς ἐπὶ τὰ νότια καὶ διεξελθόντες ἅπασαν ᾿Ιταλίαν τὴν κάτω, ἐπειδὴ πανταχόϑεν ἀπηλαύνοντο, σὺν χρόνῳ κατασκευασάμενοι σχεδίας ἐπὶ τῷ πορϑμῷ χαὶ φυλάξαντες κατιόντα τὸν ῥοῦν ἀπὸ τῆς ᾿Ϊταλίας διέβησαν ἐπὶ τὴν ἔγγιστα νῆσον. (2) ... Καταχϑέντες οὖν εἰς αὐτὴν Σικελοὶ τὸ μὲν πρῶτον ἐν τοῖς ἑσπερίοις μέρεσιν ᾧκησαν, ἔπειτα χαὶ ἄλλῃ πολλαχῇ, καὶ τοὔνομα ἣ νῆσος ἐπὶ τούτων ἤρξατο Σικελία καλεῖσϑαι. (3) Γὸ μὲν δὴ Σιυκελυκὸν γένος οὕτως ἐξέλιπεν ᾿Ιταλίαν, ὡς μὲν ᾿Βλλάνικος ὁ Λέσβιός φησι, τρίτῃ γενεᾷ πρότερον τῶν Τρωικῶν ᾿Αλκυόνης ἱερωμένης ἐν Αργει κατὰ τὸ ἕχτον καὶ εἰκοστὸν ἔτος. Δύο δὲ ποιεῖ στόλους ᾿ἱταλικοὺς διαβάντας εἰς Σικελίαν· τὸν μὲν πρότερον ᾿Ελύμων, οὕς φησιν ὑπ᾽ Οἰνώτρων ἐξαναστῆναι, τὸν δὲ μετὰ τοῦτον ἔτει πέμπτῳ γενόμενον Αὐσόνων ᾿Ιάπυγας φευγόντων: βασιλέα δὲ τούτων ἀποφαίνει Σικελὸν, ἀφ᾽ οὗ τοὔνομα τοῖς τε ἀνθρώποις χαὶ τῇ νήσῳ τεϑῆναι. (4) ‘Ως δὲ Φίλιστος ὁ Συρακούσιος ἔγραψε, χρόνος μὲν τῆς διαβάσεως ἣν ἔτος ὀγδοηκοστὸν πρὸ τοῦ Τρωυκοῦ πολέμου, ἔϑνος δὲ τὸ διακομισϑὲν ἐξ ᾿Ιταλίας «οὔτε Σικελῶν » οὔτε Αὐσόνων οὔτ᾽ ᾿Ελύμων, ἀλλὰ Λιγύων, ἄγοντος αὐτοὺς ᾿Σικελοῦ· τοῦτον δ᾽ εἶναί φησιν υἱὸν ᾿Ιταλοῦ, καὶ τοὺς ἀνθρώπους ἐπὶ τούτου δυναστεύοντος ὀνομασϑῆναι Σικελούς· (5) ἐξαναστῆναι δ᾽ ἐκ τῆς ἑαυτῶν τοὺς Λίγυας ὑπό τε ᾽Ομβρυκῶν καὶ Πελασγῶν. ᾿Αντίοχος δὲ ὁ Συρακούσιος χρόνον μὲν οὐ δηλοῖ τῆς διαβάσεως, Σικελοὺς δὲ τοὺς μεταναστάντας ἀποφαίνει βιασϑέντας ὑπό τε Οἰνώτρων καὶ ᾿Οπικῶν, Στράτωνα δ᾽ ἡγεμόνα τῆς ἀποικίας ποιησαμένους. Θουκυδίδης δὲ Σικελοὺς μὲν εἶναι γράφει τοὺς μεταναστάντας, ᾿Οπικοὺς δὲ τοὺς ἐκβαλόντας, τὸν δὲ χρόνον πολλοῖς ἔτεσι τῶν Τρωικῶν ὕστερον. Τὰ μὲν δὴ περὶ Σικελῶν λεγόμενα τῶν ἐξ ᾿Ιταλίας μετενεγκαμένων τὴν οἴκησιν εἰς Σικελίαν ὑπὸ τῶν λόγου ἀξίων τοιάδε ἐστίν.
6) Traduzione.
„ Quant au Sikèles, incapable désormais de résister à l’offensive conjuguée des Aborigènes et des
7) I, 29, 1-2. Tirreni e Pelasqi.
Ἐμοὶ μέντοι δοκοῦσιν ἅπαντες ἁμαρτάνειν οἱ πεισϑέντες ἕν καὶ τὸ αὐτὸ ἔϑνος εἶναι τὸ Τυρρηνικὸν καὶ τὸ Πελασγικόν. Τῆς μὲν γὰρ ὀνομασίας ἀπολαῦσαί ποτε αὐτοὺς τῆς ἀλλήλων οὐδὲν θαυμαστὸν ἦν, ἐπεὶ καὶ ἄλλα δή τινα ἔϑνη, τὰ μὲν Ἑλλήνων, τὰ δὲ βαρβάρων, ταὐτὸν ἔπαϑεν, ὥσπερ τὸ Τρωικὸν καὶ τὸ Φρυγυκὸν ἀγχοῦ οἰκοῦντα ἀλλήλων· (πολλοῖς γέ τοι γένος ἓν ἄμφω ταῦτ’ ἐνομίσθη, κλήσει διαλλάττον οὐ φύσει) καὶ οὖχ ἥκιστα τῶν ἄλλοϑί που συνωνυμίαις ἐπικερασϑέντων καὶ τὰ ἐν ᾿Ϊταλίᾳ ἔθνη {τὸ αὐτὸ ἔπαθεν]}. (2) Ἦν γὰρ δὴ χρόνος ὅτε καὶ Λατῖνοι καὶ ᾽Ομβρικοὶ καὶ Αὔσονες καὶ συχνοὶ ἄλλοι Τυρρηνοὶ ὑφ᾽ Ἑλλήνων ἐλέγοντο, τῆς διὰ μακροῦ τῶν ἐθνῶν οἰκήσεως ἀσαφῇ ποιούσης τοῖς πρόσω τὴν ἀχρίβειαν: τήν τε Ῥώμην αὐτὴν πολλοὶ τῶν συγγραφέων Τυρρηνίδα πόλιν εἶναι ὑπέλαβον.
7) Traduzione.
“ Pourtant, selon moi, se trompent tous ceux qui se sont persuadés que la nation tyrrhénienne et la nation pélasgique ne sont qu'une seule et même nation.
Qư à un moment quelconque, l'une ait bénéficié du nom de l'autre, et réciproquement, n'a rien eu d'étonnant, puisque d'autres nations, tant grecques que barbares, ont subi le même phénomène, comme les Troyens et les Phrygiens, du fait qu'ils vivaient à proximité les uns des autres — aux yeux de beaucoup, en effet, ces deux peuples furent considérés comme n'en formant qu'un seul, la différence entre eux étant de dénomination et non de nature —; et, pas plus que les autres peuples ailleurs confondus sous une même appellation, ceux d'
8) I, 35, 1-2. Tirreni e Pelasqi.
Ἰταλία δὲ ἀνὰ χρόνον ὠνομάσϑη ἐπ᾽ ἀνδρὸς δυνάστου ὄνομα ᾿Ιταλοῦ. Τοῦτον δέ φησιν ᾿Αντίοχος ὁ Συρακούσιος ἀγαϑὸν καὶ σοφὸν γεγενημένον καὶ τῶν πλησιοχώρων τοὺς μὲν λόγοις ἀναπείϑοντα, τοὺς δὲ βία προσαγόμενον, ἅπασαν ὑφ᾽ ἑαυτῷ ποιήσασϑαι τὴν γῆν ὅση ἐντὸς ἦν τῶν κόλπων τοῦ τε Ναπητίνου καὶ τοῦ Σκυλλητίνου: ἣν δὴ πρώτην χληϑῆναι ᾿Ιταλίαν ἐπὶ τοῦ ταλοῦ. ᾿Επεὶ δὲ ταύτης καρτερὸς ἐγένετο καὶ ἀνθρώπους πολλοὺς εἶχεν ὑπηκόους αὑτῷ, αὐτίκα τῶν ἐχομένων ἐπορέγεσθαι καὶ πόλεις συνάγεσϑαι πολλάς: εἶναι δ᾽ αὐτὸν Οἴϊνωτρον τὸ γένος. (2) Ἑλλάνικος δὲ ὁ Λέσβιός φησιν ᾿Ηραχλέα τὰς Γηρυόνου βοῦς ἀπελαύνοντα εἰς ογος, ἐπειδὴ τις αὐτῷ δάμαλις ἀποσκιρτῆσας τῆς ἀγέλης ἐν ᾿Ιταλίᾳ ἐόντι ἤδη φεύγων διῆρε τὴν ἀκτὴν καὶ τὸν μεταξὺ διανηξάμενος πόρον τῆς ϑαλάττης εἰς Σικελίαν
ἀφίκετο, ἐρόμενον ἀεὶ τοὺς ἐπιχωρίους καϑ’ οὗς ἑκάστοτε γίνοιτο διώκων τὸν δάμαλιν, εἴ πὴ τις αὐτὸν ἑωρακὼς εἴη, τῶν τῇδε ἀνθρώπων Ἑλλάδος μὲν γλώττης ὀλίγα συνιέντων, τῇ δὲ πατρίῳ φωνῇ κατὰ τὰς μηνύσεις τοῦ ζῷου καλούντων τὸν δάμαλιν οὐίτουλον, ὥσπερ χκαὶ νῦν λέγεται, ἐπὶ τοῦ ζῴου τὴν χώραν ὀνομάσαι πᾶσαν ὅσην ὁ δάμαλις διῆλθεν Οὐιτουλίαν
8) Traduzione.
„ Par la suite, la péninsule fut dénommée
9) I, 35, 3. Esperia e Ausonia, antichi nomi dell'Italia.
Τὰ δὲ πρὸ τούτων Ἕλληνες μὲν ᾿Εσπερίαν καί Αὐσονίαν αὐτὴν ἐκάλουν, οἱ δ᾽ ἐπιχώριοι Σιατορνίαν, ὡς εἴρηταί μοι πρότερον.
9) Traduzione.
“ Car avant ces événements, les Grecs le nommaient
10) I, 73, 4. Morgete successore del re Italo.
Φησὶ δὲ (scil. Αντίοχος) Μόργητος ἐν ᾿Ιταλίᾳ βασιλεύοντος(ἦν δὲ τότε ᾿Ιταλία ἣ ἀπὸ Τά ραντος ἄχρι Ποσειδωνίας παράλιος) ἐλϑεῖν ὡς αὐτὸν ἄνδρα φυγάδα ἐκ Ῥώμης. Λέγει δὲ ὧδε· «ἐπεὶ δὲ ᾿Ιταλὸς χατεγήρα, Μόργης ἐβασίλευσεν. ᾿Επὶ τούτου δὲ ἀνὴρ ἀφίκετο ἐκ Ῥώμης φυγάς· Σικελὸς ὄνομα αὐτῷ ».
10) Traduzione.
“ Il déclare que quand Morges régnait sur l'
11) I, 89, 1-2. Aborigines, gente enotria di origine arcadica.
… τὸ μὲν τῶν ᾿Αβοριγίνων φῦλον Οἰνωτρικὸν ἦν, τοῦτο δὲ ᾿Αρκαδικόν' μεμνημένος δὲ τῶν συνοικησάντων αὐτοῖς Πελασγῶν, (2) οἱ Θετταλίαν καταλιπόντες ᾿Αργεῖοι τὸ γένος ὄντες εἰς ᾿Ιταλίαν ἀφίκοντο" Εὐάνδρου τε αὖ καὶ ᾿Αρκάδων ἀφίξεως, οἱ περὶ τὸ Παλλάντιον ᾧκησαν, ᾿Αβοριγίνων αὐτοῖς παρασχόντων τὸ χωρίον·
11) Traduzione.
“ les Aborigènes étaient une tribu oenôtre, c'est-à-dire arcadienne, (2) et en se souvenant des
12) I, 89, 3. Genti barbare dell'Italia: Opici e Brettii.
Αἱ δὲ τῶν βαρβάρων ἐπιμιξίαι, δι᾿ ἃς ἣ πόλις πολλὰ τῶν ἀρχαίων ἐπιτηδευμάτων ἀπέμαϑε, σὺν χρόνῳ ἐγένοντο. Καὶ θαῦμα μὲν τοῦτο πολλοῖς ἄν εἶναι δόξειε τὰ εἰκότα λογισαμένοις, πῶς οὐχ ἄπασα ἐξεβαρβαρώϑη ᾿Οπικούς τε ὑποδεξαμένη καὶ Μαρσοὺς καὶ Σαυνίτας καὶ Τυρρηνοὺς καὶ Βρεττίους ᾿Ομβρυκῶν τε καὶ Λιγύων καὶ ᾿Ιβήρων καὶ Κελτῶν συχνὰς μυριάδας ἄλλα τε πρὸς τοῖς εἰρημένοις ἔϑνη τὰ μὲν ἐξ αὐτῆς ᾿Ιταλίας, τὰ δ᾽ ἐξ ἑτέρων ἀφιγμένα τόπων μυρία ὅσα οὔτε ὁμόγλωττα οὔτε ὁμοδίαιτα, ὧν {οὔτε φωνὰς οὔτε δίαιταν} καὶ βίους σύγκλυδας ἀναταραχϑέντας ἐκ τοσαύτης διαφωνίας πολλὰ τοῦ παλαιοῦ κόσμου τῆς πόλεως
νεοχμῶσαι εἰκὸς ἦν·...
12) Traduzione.
“ Les mélanges avec les Barbares, à cause desquels la cité désapprit bon nombre de ses anciennes habitudes, ne se produisirent que par la suite. Et ceux qui raisonnent sur les vraisemblances pourraient s'étonner de ce qu'elle n'ait pas été entièrement barbarisée pour avoir accueilli des
13) XIX 13 (Exc.)Gaio Fabricio Luscino sottomette Sanniti, Lucani e Brettii (282 a.C.).
Ὅτι Πύρρου τοῦ ᾿Ηπειρωτῶν βασιλέως ἐπὶ τὴν Ῥώμην στρατιὰν ἐξαγαγόντος ἐβουλεύσαντο πρεσβευτὰς ἀποστεῖλαι τοὺς ἀξιώσοντας Πύρρον ἀπολυτρῶσαι σφίσι τοὺς αἰχμαλώτους εἴτ᾽ἀντιδιαλλαξάμενον ἑτέρων σωμάτων εἴτ᾽ ἀργύριον χατ᾽ ἄνδρα ὁρίσαντα, καὶ ἀποδεικνύουσι πρέσβεις Γάιον Φαβρίκιον, ὃς ἐνιαυτῷ τρίτῳ πρότερον ὑπατεύων Σαυνίτας καὶ Λευκανοὺς καὶ Βρεττίους ἐνίκησε μεγάλαις μάχαις καὶ τὴν Θουρίων πολιορκίαν ἔλυσε.
13) Traduzione.
“When
14) XX 1, 1-3 Battaglia di Ascoli (279 a.C.).
Συνϑέμενοι δὲ διὰ κηρύκων τὸν χρόνον, ἐν ᾧ διαγωνιοῦνται, κατέβαινον ἐκ τῶν στρατοπέδων καὶ εἰς τάξιν καϑίσταντο τοιάνδε· βασιλεὺς μὲν Πύρρος τὴν Μακεδονωκὴν φάλαγγα πρώτην ἔταξεν ἐπὶ τοῦ δεξιοῦ κέρατος καὶ μετ᾽ αὐτὴν τοὺς ἐκ τοῦ Τάραντος μισϑοφόρους Ἰταλιώτας, (2) Ἑπειτα τοὺς ἐξ ᾿Αμπρακίας καὶ μετ᾽αὑτοὺς τὴν Ταραντίνων λεύκασπιν φάλαγγα, ἑξῆς δὲ τὸ Βρεττίων καὶ Λευκανῶν συμμαχικόν· ἐπὶ μέσης δὲ τῆς φάλαγγος Θεσπρωτοὺς τε καὶ Χάονας· τούτοις δὲ συνεχεῖς τοὺς Αἰτωλῶν καὶ ᾿Ακαρνάνων καὶ ᾿Αϑαμάνων μισϑοφόρους, τελευταίους δὲ Σαυνίτας τὸ λαιὸν ἐκπληροῦντας χέρας. (3) Τῆς δὲ ἵππου τὴν μὲν Σαυνῖτιν καὶ Θετταλικὴν καὶ Βρεττίαν καὶ τὴν ἐκ τοῦ Τάραντος μισϑοφόρον ἐπὶ τοῦ δεξιοῦ κέρατος ἔστησεν, τὴν δὲ ᾿Αμπρακιῶτιν καὶ Λευκανὴν καὶ Ταραντίνην καὶ τὴν Ἑλληνικὴν μισϑοφόρον, ἣν ἐξεπλήρουν ᾿Ακαρνᾶνές τε καὶ Αἰτωλοὶ καὶ Μακεδόνες καὶ ᾿Αϑαμᾶνες ἐπὶ τοῦ λαιοῦ.
14) Traduzione.
„1. Having agreed through heralds upon the time when they would join battle, they descended from their camps and took up their positions as follows : King
15) XX 2, 6 Brettii e Lucani alleati di Pirro messi in fuga dai Romani.
Οἱ δὲ ἐν μέσῃ τῇ βασιλικῇ φάλαγγι ταχϑέντες Λευκανοὶ καὶ Βρέττιοι χρόνον οὐ πολὺν ἀγωνισάμενοι τρέπονται πρὸς φυγὴν ὑπὸ τοῦ τετάρτου Ῥωμαϊκοῦ τάγματος ἀνασταλέντες.
15) Traduzione.
„The
16) XX 4, 2 Brettii e Lucani contro Thurii. (282 a.C.)
Ὅτε Λευκανοὶ καὶ Βρέττιοι δυνάμεσι πολλαῖς ἐπὶ Θουρίους στρατεύσαντες τὴν τε χώραν αὐτῶν ἐξεπόρϑησαν καὶ τὴν πόλιν περιχαρακώσαντες ἐπολιόρκουν, ἐφ᾽ οὓς ἀπεστάλη Ῥωμαίων δύναμις, ἧς ἡγεῖτο Φαβρίκιος ὁ ὕπατος, φοβηϑέντες οἱ ‘Ρηγῖνοι, μὴ καὶ ἐπὶ σφᾶς οἱ βάρβαροι Ῥωμαίων ἀπελθόντων στρατιὰν ἀποστείλωσι….
16) Traduzione.
„When the
17) XX 15 Parte della Sila consegnata dai Brettii ai Romani. (282 a.C.)
Οἱ Βρέττιοι ἐκόντες ὑποταγέντες Ῥωμαίοις τὴν ἡμίσειαν τῆς ὀρεινῆς παρέδωκαν αὐτοῖς, ἣ καλεῖται μὲν Σίλα, μεστὴ δ᾽ ἐστὶν ὕλης εἰς οἰκοδομάς τε καὶ ναυπηγίας καὶ πᾶσαν ἄλλην κατασκευὴν εὐϑέτου·
17) Traduzione.
„The
notes alpha
notes int