
I percorsi della Basilicata
date
100 a.C. - 1 a.C.
author
title
DIODORUS SICULUS
bibliography
- 1) Ad editionem Livre 12. Diodore de Sicile ; texte établi et traduit par Michel Casevitz. - Paris : Les belles Lettres, 1972, p. 24
- 2) Ad editionem Livre 14. Diodore de Sicile, texte établi et traduit par Martine Bonnet et Eric R. Bennet. - Paris : Les Belles Lettres, 1997, p. 121
- 3) Ad editionem Livre 14. Diodore de Sicile, texte établi et traduit par Martine Bonnet et Eric R. Bennet. - Paris : Les Belles Lettres, 1997, pp. 132-134
- 4) Ad editionem Livre 16. Diodore de Sicile ; texte établi par Danièle Gaillard-Goukowsky ; présenté, traduit et annoté par Paul Goukowsky. - Paris : Les Belles Lettres, 2016, pp. 11-12
- 5) Ad editionem Livre 16. Diodore de Sicile ; texte établi par Danièle Gaillard-Goukowsky ; présenté, traduit et annoté par Paul Goukowsky. - Paris : Les Belles Lettres, 2016, p. 25
- 6) Ad editionem Livre 16. Diodore de Sicile ; texte établi par Danièle Gaillard-Goukowsky ; présenté, traduit et annoté par Paul Goukowsky. - Paris : Les Belles Lettres, 2016, p. 84
- 7) Ad editionem Livre 16. Diodore de Sicile ; texte établi par Danièle Gaillard-Goukowsky ; présenté, traduit et annoté par Paul Goukowsky. - Paris : Les Belles Lettres, 2016, p. 85
- 8) Ad editionem Livre 16. Diodore de Sicile ; texte établi par Danièle Gaillard-Goukowsky ; présenté, traduit et annoté par Paul Goukowsky. - Paris : Les Belles Lettres, 2016, p. 85
- 9) Ad editionem Livre 16. Diodore de Sicile ; texte établi par Danièle Gaillard-Goukowsky ; présenté, traduit et annoté par Paul Goukowsky. - Paris : Les Belles Lettres, 2016, p. 116
- 10) Ad editionem Diodore de Sicile, Tome 2: Livres 21-26, texte établi, traduit et commenté par Paul Goukowsky. - Paris : Les Belles Lettres, 2006, pp. 15-16
- 2) G. DE SENSI SESTITO, La Magna Grecia nell’età dei Dionisî, in: N. Bonacasa – L. Braccesi – E. De Miro (eds.), La Sicilia dei due Dionisî, Atti della settimana di studio, Agrigento, 24-28 febbraio 1999, Roma 2002, 389-404
- 2) G. DE SENSI SESTITO, Il federalismo in Magna Grecia: la Lega italiota, in: L. Aigner Foresti et alii (eds.), Federazioni e federalismo nell’Europa antica, Bergamo, 21-25 settembre 1992, Milano 1994, 195-217
- 2) C.SABATTINI, Aspetti della politica di Dioniso I in Italia. Note sul testo diodoreo, RSA 16, 1986, 7-37
- 2) M.SORDI, Dionigi e gli Italioti, Aevum 52, 1978, 1-16, 14
teibody
1) XII, 22. I Sibariti del Traente espulsi dai Brettii (445 a.C.).
Ἐπὶ δὲ τούτων διαφεύγοντες τὸν ἐν τῇ στάσει κίνδυνον Συβαρῖται περὶ τὸν Τράεντα ποταμὸν κατῴκησαν. Καὶ χρόνον μέν τινα διέμειναν, ἔπειϑ᾽ ὑπὸ Βρεττίων ἐκβληϑέντες ἀνῃρέϑησαν
“ 1) Traduzione.
Cette année-là, les Sybarites qui avaient réussi à échapper à la guerre civile s’établirent sur les bords du fleuve
2) XIV, 91. Italioti contro Dionisio I e i Lucani (393 a.C.).
Οἱ δὲ τὴν ᾿Ιταλίαν κατοικοῦντες Ἕλληνες ἑώρων μὲν μέχρι τῆς ἑαυτῶν χώρας προβαίνουσαν τὴν Διονυσίου πλεονεξίαν, συμμαχίαν δὲ πρὸς ἀλλήλους ἐποιήσαντο καὶ συνέδριον ἐγκατεσχεύαζον. Ἤλπιζον γὰρ τὸν Διονύσιον ῥᾳδίως ἀμυνεῖσθαι καὶ τοῖς παροικοῦσι Λευκανῶν ἀντιτάξεσϑαι· καὶ γὰρ οὗτοι τότε διεπολέμουν πρὸς αὐτούς.
2) Traduzione.
“ Lorsque les Grecs résidant en
3) XIV, 100-102. Alleanza tra i Lucani e Dionisio I di Siracusa. Conflitto con i Turii (389 a.C.).
Ἤδη δὲ καὶ τῆς χειμερινῆς ὥρας ἐνισταμένης οὗτος (scil. Διονύσιος) μὲν πρὸς Λευκανοὺς συμμαχίαν ποιησάμενος ἀπήγαγε τὰς δυνάμεις εἰς Συρακούσας.
(101) 1. Μετὰ δὲ ταῦτα Λευκανῶν τὴν Θουρίαν καταδραμόντων οἱ Θούριοι παρήγγειλαν τοῖς συμμάχοις κατὰ τάχος ἀπαντᾶν μετὰ τῶν ὅπλων· αἱ γὰρ κατὰ τὴν ᾿Ιταλίαν Ἑλληνίδες πόλεις ἐν [τε] ταῖς συνϑήκαις εἶχον οὕτως, ἵν᾽ ἥτις ἂν ὑπὸ τῶν Λευκανῶν λεηλατηϑῇ χώρα, πρὸς ταύτην ἅπαντες παραβοηϑῶσιν· ἧς δ᾽ ἂν πόλεως μὴ καταστῇ τὸ στρατόπεδον ἐπὶ τὴν βοήϑειαν, τεϑνάναι τοὺς ἐχείνης τῆς πόλεως στρατηγούς. 2. Διόπερ τῶν Θουρίων τοὺς βιβλιαφόρους ἀποστειλάντων ἐπὶ τὰς πόλεις πρὸς τὴν τῶν πολεμίων παρουσίαν, ἅπαντες παρεσχευάζοντο πρὸς τὴν ἀνάζευξιν. Αὐτοὶ δὲ προεξαναστάντες ταῖς ὁρμαῖς καὶ τὸ τῶν συμμάχων πλῆϑος οὐκ ἀναμείναντες, ἀνέζευξαν ἐπὶ τοὺς Λευκανούς, ἔχοντες πεζοὺς μὲν πλείους τῶν μυρίων τετρακισχιλίων, ἱππεῖς δὲ σχεδὸν χιλίους. 3. Καὶ Λευκανοὶ μὲν ἀχκούσαντες τὴν τῶν πολεμίων ἔφοδον ἀπεχώρησαν εἰς τὴν ἰδίαν χώραν· οἱ δὲ Θούριοι κατὰ σπουδὴν ἐμβαλόντες εἰς τὴν Λευκανίαν, τὸ μὲν πρῶτον φρούριον ἐξεῖλον, καὶ πολλῆς ὠφελείας κυριεύσαντες χαϑαπερεὶ δέλεαρ ἔλαβον τῆς ἑαυτῶν ἀπωλείας. Φρονηματισϑέντες γὰρ ἐπὶ τῷ προτερήματι καταπεφρονηκότως διά τινῶν στενῶν καὶ ἀποχρήμνων ὁδῶν ἐπορεύϑησαν, βουλόμενοι Λᾶον [καὶ] πόλιν εὐδαίμονα πολιορκῆσαι. 4. ᾿Επειδὴ δὲ παρεγενήθησαν εἴς τι πεδίον κύκλῳ λόφοις ὑψηλοῖς καὶ κρημνοῖς περιειλημμένον, ἐνταῦϑα οἱ Λευκανοὶ πάσῃ τῇ δυνάμει διέκλεισαν αὐτοὺς τῆς ἐπὶ τὰς πατρίδας ἐπανόδου. Παράδοξον δ᾽ ἐπὶ τῷ λόφῳ καὶ φανερὰν ποιήσαντες τὴν ἑαυτῶν ἐπιφάνειαν ἐξέπληξαν τοὺς Ἕλληνας διά τε τὸ μέγεϑος τοῦ στρατοπέδου καὶ τὴν τῶν τόπων δυσχωρίαν· εἶχον γὰρ Λευκανοὶ τότε πεζοὺς μὲν τρισμυρίους, ἱππεῖς δ᾽ οὐκ ἐλάττους τετραχισχιλίων.
(102) 1. Τῶν δ᾽ Ελλήνων ἀνελπίστως τηλικούτῳ περιεχομένων κινδύνῳ, κατέβαινον εἰς τὸ πεδίον οἱ βάρβαροι. Γενομένης δὲ παρατάξεως, καὶ τῶν ᾿Ιταλιωτῶν καταπολεμηϑέντων ὑπὸ τοῦ πλήθους τῶν Λευκανῶν, ἔπεσον μὲν πλείους τῶν μυρίων· παρήγγελλον γὰρ οἱ Λευκανοὶ μηϑένα ζωγρεῖ· τῶν δὲ λοιπῶν οἱ μὲν ἐπί τινα πρὸς τῇ ϑαλάσσῃ λόφον ἔφυγον, οἱ δὲ θεωροῦντες ναῦς μακρὰς προσπλεούσας καὶ νομίζοντες τὰς τῶν ‘Ρηγίνων εἶναι, συνέφυγον εἰς τὴν ϑάλασσαν [οἱ δὲ] καὶ διενήχοντο ἐπὶ τὰς τριήρεις. 2. ἣν δὲ ὁ στόλος 〈ὁ〉προσπλέων Διονυσίου τοῦ τυράννου, καὶ ναύαρχος ὑπῆρχεν αὐτῷ Λεπτίνης ὁ ἀδελφός, ἀπεσταλμένος τοῖς Λευκανοῖς ἐπὶ βοήϑειαν. ‘Ο μὲν οὖν Λεπτίνης δεξάμενος φιλανϑρώπως τοὺς νηχομένους ὡς ἐπὶ τὴν γῆν ἀπεβίβασε καὶ ἔπεισε τοὺς Λευκανοὺς ὑπὲρ ἑκάστου τῶν αἰχμαλώτων λαβεῖν ἀργυρίου μνᾶν· οὗτοι δ᾽ ἦσαν τὸν ἀριϑμὸν ὑπὲρ τοὺς χιλίους. 3. Γενόμενος δὲ τῶν χρημάτων ἐγγυητὴς καὶ διαλλάξας τοὺς ᾿Ιταλιώτας τοῖς Λευκανοῖς ἔπεισεν εἰρήνην ποιήσασϑαι, καὶ μεγάλης ἀποδοχῆς ἔτυχε παρὰ τοῖς ᾿Ιταλιώταις, συμφερόντως αὑτῷ, οὐ λυσιτελῶς δὲ Διονυσίῳ συντεϑεικὼς τὸν πόλεμον. Ἤλπιζε γὰρ ὁ Διονύσιοςτῶν ᾿Ιταλιωτῶν πολεμούντων πρὸς Λευκανοὺς ἐπελϑὼν ῥᾳδίως ἄν κρατῆσαι τῶν κατ᾽ ᾿Ιταλίαν πραγμάτων, ἀπολελυμένων δὲ τηλιχούτου πολέμου δυσχερῶς ἄν περιγενέσϑαι. Διόπερ τοῦτον μὲν ἀπήλλαξε τῆς ναυαρχίας, Θεαρίδην δὲ τὸν ἕτερον ἀδελφὸν ἡγεμόνα τοῦ στόλου κατέστησεν.
3) Traduzione.
„ …Comme de plus l’hiver était déjà là, il conclut une alliance avec les
4)XVI 5, 2. Dionisio II in guerra con i Lucani (358 a.C.).
Διόπερ πρὸς Καρχηδονίους διαδεδεγμένος (scil. Διονύσιος ὁ νεώτερος) τὸν πόλεμον, πρός τε τούτους εἰρήνην συνέϑετο, καὶ πρὸς Λευκανοὺς ὁμοίως διαπολεμήσας ἀργῶς ἐπί τινα χρόνον, καὶ ταῖς τελευταίαις μάχαις ἐπὶ τοῦ προτερήματος γενόμενος ἀσμένως πρὸς αὐτοὺς κατελύσατο τὸν πόλεμον.
4) Traduzione.
“ C’est pourquoi, ayant hérité de la guerre contre les
5)XVI, 15, 1-2. Origine servile dei Brettii. Terina, Ipponio, Turii, città espugnate dai Brettii (346 a.C.).
Ἐπὶ δὲ τούτων κατὰ μὲν τὴν ᾿Ιταλίαν ἠϑροίσϑη περὶ τὴν Λευκανίαν πλῆϑος ἀνθρώπων πανταχόϑεν μιγάδων, πλείστων δὲ δούλων δραπετῶν. Οὗτοι δὲ τὸ μὲν πρῶτον λῃστρικὸν ἐνεστήσαντο βίον καὶ διὰ τὴν ἐν ταῖς ἀγραυλίαις καὶ καταδρομαῖς συνήϑειαν ἔσχον τριβὴν καὶ μελέτην τῶν κατὰ πόλεμον ἔργων· διὸ καὶ τοῖς πολεμικοῖς ἀγῶσι προτεροῦντες τῶν ἐγχωρίων εἰς αὔξησιν ἀξιολογωτέραν κατέστησαν. (2) Καὶ πρῶτον μὲν Τέριναν πόλιν ἐχπολιορκήσαντες διήρπασαν, ἔπειτα Ἱππώνιον καὶ Θουρίους καὶ πολλὰς ἄλλας χειρωσάμενοι κοινὴν πολιτείαν συνέϑεντο καὶ προσηγορεύϑησαν Βρέττιοι διὰ τὸ πλείστους εἶναι δούλους· κατὰ γὰρ τὴν τῶν ἐγχωρίων διάλεκτον οἱ δραπέται βρέττιοι προσηγορεύοντο. Τὸ μὲν οὖν τῶν Βρεττίων πλῆϑος οὕτω συνέστη κατὰ τὴν ᾿Ιταλίαν.
5) Traduzione.
“ Cette année-là se rassembla en Italie, du côté de la
6) XVI, 61, 4. Guerra tra Lucani e Tarantini (356 a.C.).
μετὰ δὲ ταῦτα ἐν Κορίνϑῳ μισϑωσάμενος πλοῖα φορτηγὰ μεγάλα καὶ τέσσαρας ἔχων ἡμιολίας, παρεσκευάζετο πρὸς τὸν εἰς τὴν ᾿Ιαλίαν καὶ Σικελίαν πλοῦν, νομίζων ἐν τούτοις τοῖς τόποις ἤ καταλήψεσϑαί τινα πόλιν ἢ τεύξεσϑαι μισϑοφορίας· ἐτύγχανε γὰρ Λευκανοῖς πρὸς Ταραντίνους συνεστηκὼς πόλεμος.
6) Traduzione.
„ Après quoi, ayant loué à
7) XVI, 62, 4. Archidamo re di Sparta in aiuto di Taranto contro i Lucani (346 a.C.).
… Περὶ γὰρ τοὺς αὐτοὺς χρόνους Ταραντίνων διαπολεμούντων πρὸς Λευκανοὺς, καὶ πρὸς Λακεδαιμονίους, ὄντας προγόνους ἑαυτῶν, πεμψάντων πρέσβεις περὶ βοηϑείας οἱ μὲν Σπαρτιᾶται διὰ τὴν συγγένειαν προϑύμως ἔχοντες συμμαχῆσαι ταχέως δύναμιν ἤϑροιζον πεζωκὴν τε καὶ ναυτικὴν καὶ ταύτης στρατηγὸν ἀπέδειξαν ᾿Αρχίδαμον τὸν βασιλέα·
7) Traduzione.
„ Vers la même époque en effet, comme les
8) XVI, 63, 1-2. Aiuto di Archidamo ai Tarantini (346 a.C.).
Μετὰ δὲ ταῦτα ὁ μὲν ᾿Αρχίδαμος πλεύσας εἰς τὴν ᾿Ιταλίαν καὶ συμμαχήσας τοῖς Ταραντίνοις ἔν τινι μάχῃ διαγωνισάμενος λαμπρῶς ἐτελεύτησεν... (2)... Ἔπειτα οἱ μὲν ᾿Αρχιδάμου μισϑοφόροι μετεσχηκότες τῆς τοῦ μαντείου συλήσεως ὑπὸ τῶν Λευκανῶν κατηκοντίσϑησαν...
8) Traduzione.
„ Après cela,
9) XVI, 88, 3. Morte di Archidamo ai Tarantini (388 a.C.).
Καϑ’ ὃν γὰρ χαιρὸν ἡ περὶ τὴν Χαιρώνειαν ἐγένετο μάχη, ἑτέρα παράταξις συνέστη κατὰ τὴν ᾿Ιταλίαν τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ καί ὥρᾳ διαπολεμούντων μὲν Ταραντίνων πρὸς Λευκανούς, συναγωνιζομένου δὲ τοῖς Ταραντίνοις ᾿Αρχιδάμου τοῦ Λακεδαιμονίων βασιλέως, ὅτε συνέβη καὶ αὐτὸν ἀναιρεϑῆναι τὸν ᾿Αρχίδαμον.
9) Traduzione.
„ Au moment en effet où avait lieu la bataille de
10) XXI, 3 (Fr. 11 [Ecl. 3 Hoeschel = 3 Walton]. Ethai, città dei Bretii assediata da Agatocle (298 a.C.).
Ὅτι παραγενηϑεὶς ἐπὶ τὸ καταλειφϑὲν στρατόπεδον ᾿Αγαϑοκλὴς μετὰ τὴν ἐκ Κερκύρας ὑποστροφῆν, καὶ πυϑόμενος τούς τε Λίγυας καὶ τοὺς Τυρρηνοὺς ἀπῃτηχέναι τοὺς μισϑοὺς τὸν υἱὸν αὐτοῦ ᾿Αρχάγαϑον κατὰ τὴν ἀπουσίαν αὐτοῦ, πάντας ἀπέσφαξεν, οὐκ ἐλάττους ὄντας τῶν δισχιλίων. 2. Τῶν δὲ Βρεττίων ἀλλοτρίως διὰ ταῦτα πρὸς αὐτὸν διατεθέντων, ἐπεχείρησε πολιορκῆσαι πόλιν ὀνομαζομένην Ἤϑας.
10) Traduzione.
„ Quand, après son retour de
notes alpha
notes int